مطالب مهدوی مطالب ویژه

احیاء و شب زنده داری در لیلة القدر اهل بیت(علیهم السلام)

شب نیمه شعبان یکی از چهار شبی است که روایات زیادی درباره احیای آن با عبادت وارد شده است.

پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) می فرماید: من احیا لیلة العید و لیلة النّصف من شعبان، لم یمت قلبه یوم تموت القلوب(۱)
کسی که شب عید فطر و شب نیمه شعبان را احیا بدارد روزی که قلب ها می میرند قلب او نخواهد مُرد.

امام رضا(علیه السلام) می فرماید: در سه شب از سال(شب بیست و سوم ماه رمضان، شب عید فطر، شب نیمه شعبان) نخواب؛ چرا که امیرالمؤمنین(علیه السلام) این سه شب را اصلاً نمی خوابیدند
کان علی لا ینام ثلاث لیال……… و لیلة النّصف من شعبان و فیها تقسّم الارزاق و الآجال(۲)

جنان که می دانیم، شب عید فطر شب مزد و پاداش یک ماه روزه داری را می دهند، شب قدر نیز شب تقسیم ارزاق و اجل هاست. اکنون ممکن است این سوال پیش آید که اگر شب قدر شب تقسیم مقدرات بندگان است پس چرا در اینگونه روایات شب نیمه شعبان را شب تقسیم رزق و روزی قرار داده اند؟

علامه مجلسی در پاسخ به این سوال چند احتمال بیان می کند:

۱- شاید در شب نیمه شعبان املاء(نوشته) می شود و شب قدر حتمی می گردد.
۲- احتمال می رود در شب نیمه شعبان این امور در علم خداوند تقسیم و در شب قدر بین خلایق تقسیم می شود.
۳- ممکن است در شب نیمه شعبان در لوح محفوظ تقسیم شود و تقسیم بین بندگان در شب قدر باشد.
۴- شاید تقسیم در هر دو شب صورت می گیرد؛ یعنی قسمتی در این شب و قسمتی دیگر در آن شب.(۳)
و احتمال دارد انسان با اعمال شایسته در این شب؛ لیاقت و زمینه بهتری را برای ماه آینده مهیا کند.

با توجه به سیره و روش بزرگان دین روشن می شود که چگونه باید این شب را زنده نگه داشت؟ زید بن علی(زید شهید) می گوید: کان علی بن الحسین یجمعنا جمیعاً لیلة النّصف من شعبان؛ ثم یجزّئ اللیل اجزاءً ثلاثة: فیصلینا جزءاً؛ ثم یدعو فنؤمّن علی دعائه؛ ثم یستغفر الله و نستغفره؛و نسأله الجنة حتی ینفجر الفجر.(۴)

پدرم امام زین العابدین(علیه السلام) همه ما را در شب نیمه شعبان جمع کرده، آن را به سه قسمت تقسیم می کرد: ثلث اول شب را نماز می خواندیم. ثلث دوم شب را دعا می فرمود و ما آمین می گفتیم؛ و ثلث آخر را استغفار و طلب آمرزش می کردیم و از خدا بهشت می خواستیم تا زمانی که خورشید طلوع می کرد.

جبرئیل به پیامبر عرضه داشت: یا محمد من احیاها بتکبیر و تسبیح و تهلیل و دعاء و صلاة و قراءة و تطوع و استغفار کانت الجنة له منزلا و مقیلا و غفر له ما تقدم من ذنبه و ما تأخر.(۵)

یا محمد، هر که این شب را به گفتن الله اکبر و سبحان الله و لا اله الا الله و دعا کردن و نماز خواندن و قرائت قرآن و انجام مستحبات و طلب آمرزش و استغفار، احیا کند، جایگاه او در قیامت بهشت است و خداوند گناهان گذشته و آینده او را می آمرزد.

واقعاً چقدر توفیق دارند کسانی که درچنین فرصت هایی از ارتباط با معشوق و خالق خود غافل نیستند؛ و چقدر محرومند کسانی که در بی خبری و پوچی عمر را می گذرانند!

رسول خدا(صلی الله علیه و آله) می فرماید: هیچ کس در این شب در عبادت و احیا کوتاهی نمی کند مگر آدم شقی و بدبخت.

و امیرالمؤمنین(علیه السلام) از کسانی که این شب را به غفلت گذرانده و از دعا و عبادت روی گردانند ابراز تعجب می کنند(۶).

امشب سیه کاران مانند شبهای دیگر در خواب غفلتند و کسی که در تلاش و تکاپو برای عبادت است، بداند که در زمره سعادتمندان دنیا و آخرت قرار دارد.


۱- اقبال الاعمال، ج۳، ص۳۵۴/ ثواب الاعمال، ص۷۰/ بحارالانوار، ج۹۷، ص۸۶٫

۲- مصباح المجتهد، ص ۷۸۳/ بحارالانوار، ج۹۱، ص۱۲۳/ وسائل الشیعه، ج۸، ص۱۱۰، ح۱۱٫

۳- پاسخ های دیگری هم داده شده است. به عنوان نمونه ر.ک: عصاره خلقت، آیت الله جوادی آملی، ص۲۲٫

۴- وسائل الشیعه، ج۸، ص۱۱۰، ح۱۲/ زادالمعاد، ص۶۴٫

۵- اقبال الاعمال، ج۳، ص۳۲۰/ بحارالانوار، ج۹۸، ص۴۱۳ و ج۸۳، ص۱۱۵٫

۶- مصباح المجتهد، ص۸۳۷٫

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *